حکم ارتداد اکبر گنجی به نقل از دويچه وله آيت‌الله مکارم شيرازی در پاسخ به يک استفتا در مورد نوشته‌های اکبر گنجی در مورد "قرآن محمدي" وی را مرتد و ناپاک خوانده است. او پاسخگويی به انتقادها‌ی کسانی چون گنجی را ضروری ندانسته و گفته است «پاسخ به درد آنها نمي‌خورد». «هر دينی دارای گزاره‌های صدق و کذب بردار است. اما آيا اين گزاره‌ها اثبات پذيرند؟ بسياری از فيلسوفان گزاره‌های دينی را اثبات ناپذير (خرد گريز) تلقی می کنند. به عنوان نمونه، ابوعلی سينا مي‌گفت معاد را نمي‌توان با دلائل عقلی اثبات کرد.» مباحثی که چندی است اکبر گنجی، زير عنوان "قرآن محمدي" پيش برد، چنين آغاز مي‌شود. او نوشته‌های خود در اين باره را در سايت راديو "زمانه"، منتشر کرده است. اکبر گنجی، نويسنده و روزنامه‌نگار، ابتدا بر سر موضوع آزادی بيان با حکومت اسلامی درگير شد. در افشای چهره‌های پشت پرده‌ی قتل‌های زنجيره‌ای کوشيد و اين امر باعث شهرت او شد. او در سطح جهانی نيز به عنوان فعال حقوق بشر شناخته گرديد. اکبر گنجی زندان کشيد و ناملايمات بسياری را متحمل شد. سرانجام به ناچار کشور را ترک کرد. نقد ايدئولوژی تعبد اکبر گنجی، در سير تفکر نقاد خود از حکومت اسلامی به ايدئولوژی آن رو آورده است. او در دوره‌ی اخير به بعد تاريخی اين ايدئولوژی پرداخته و سنت را از زاويه‌ی خردگريزي‌اش نقد کرده است. گنجی در مقاله‌های اخيرش منقد ايمان‌گرايی است، يعنی نگرشی که اصل را ايمان و تعبد مي‌داند. او مي‌نويسد: «آيا ايمان‌گرايی پروژه‌ای قابل دفاع است؟  ايمان‌گرايان، معلوم نيست بر چه مبنايی يک آئين را بر آئين ديگر ترجيح می دهند. وقتی دليل و استدلال ناممکن و نامطلوب است، چرا بجای تعبد و ايمان به اسلام، به "تثليث" نبايد تعبد و ايمان داشت؟ چرا نبايد ايمان داشت که عيسای ناصری تاريخی به معنای حقيقی کلمه خدا بود؟مگر مسيح نمی گفت: "هرکه مرا ببيند، خدای پدر را ديده است"(يوحنا، ۱۴: ۹) و "من و پدرم خدا، يکی هستيم"(يوحنا ۱۰: ۳۰)؟». گنجی با ايمان‌گرايان سر بحث ندارد، زيرا تعبد محض، بنابر تعريف بحث‌بردار نيست. او خود مي‌نويسد: که مخاطب نوشته‌هايش «ايمان‌گرايان نيستند، مخاطب ما  کسانی هستند که از عقلانيت آموزه های دينی دفاع مي‌کنند و به دنبال عقلانی کردن باورهای دينی اند.» فتوا در برابر پرسش در حالی که اکبر گنجی، فقط به موضوع عقلانيت گزاره‌های ايمانی پرداخته، در اين رابطه در مورد برخی امور ايمانی نظير "وحي" يا "امام زمان" پرسش طرح کرده، و سخت کوشيده است بنمايد که اين گونه پرسشها در سنت تفکر اسلامی هم سابقه دارند، با واکنش تند يک آيت‌الله پرنفوذ قم مواجه شده است. لوگوی سايت شيعه نيوز - فتوای مکارم شيرازی عليه اکبر گنجی نخست در اين سايت منتشر شد. فردی با مشخصات "علی ايماني: خبرنگار شيعه نيوز پاريس" در مورد نظرات اکبر گنجی از آيت‌الله ناصر مکارم شيرازی استفتا کرده و دفتر آيت الله ضمن نهی رسانه‌ها از انتشار نوشته‌های گنجی، او را ناپاک و مرتد خوانده است. آيت الله همچنين پاسخگويی به پرسشها و انتقادهای گنجی را بيهوده دانسته است. متن پاسخ دفتر مکارم شيرازی به استفتا در مورد نوشته‌های گنجـــی، آنچنان که در سايت "شيعـــه نيوز" (shia-news.com) آمده، به قرار زير است: «۱ـ هرگاه ثابت شود کسی اين گونه سخنان را گفته است به يقين مرتد است و از نظر علمای اسلام پاک نمي‌باشد. ۲ـ البته نبايد اين گونه سخنان کفر آميز زا نشر داد و نشر آن مسئوليت آفرين است مگر اين که قبلا به وسيله خود آن گويندگان منتشر شده باشد و خبرگزاری بخواهد توجه به تهيه جواب آن بدهد. ۳ـ ما جواب شبهاتی مانند شبهه فرد مزبور درباره امام زمان(ع) را در کتاب حکومت جهانی مهدي(ع) داده ايم ولی بدانيد اين افراد از طرز سخنانشان پيداست که مغرض هستند و پاسخ به درد آنها نمي‌خورد. والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته               دفتر آيت الله العظمی مکارم شيرازي; / بخش استفتاءات » آيت الله پرکار .آيت الله مکارم شيرازی، در دوره‌ی احمدی نژاد، يکی از فعالترين آيت‌الله‌های قم بوده است. او نسبت به حجاب و موسيقی سخت حساس است و خواهان اعمال سانسور بيشتر در رسانه‌هاست. در بحثی که چندی پيش نامه‌ی سرگشاده‌ی محمد نوري‌زاد، کارگردان تلويزيون جمهوری اسلامی، خطاب به او برانگيخت و افشاگري‌هايی که عباس پاليزدار، از مرکز پژوهش‌های مجلس، در مورد فعاليت‌های اقتصادی برخی از روحانيون سرشناس کرد، اسم او بارها مطرح شد. نوری زاد، او را متهم کرده بود که مدام در امور دولتی دخالت مي‌کند و پاليزدار، به سوءاستفاده‌های اقتصادی از منابع کشوری در دفتر او اشاره کرده بود. فتوای ارتداد فتوای ارتداد ممکن است به عنوان حکم به قتل تعبير شود. البته در استفتائاتی که از آيت‌الله مکارم شيرازی، در مورد حکم ارتداد شده، او با صراحت فرمان به قتل نمي‌دهد. در بخش استفتائات سايت او به چنين پرسشی برمي‌خوريم: «جنابعالى در ابتداى رساله مرقوم فرموده‌ايد: "عقيده مسلمان به اصول دين، بايد از روى دليل باشد." اگر مسلمانى به دنبال تحقيق رفت، و در نتيجه دينى غير از اسلام را برگزيد، آيا حق دارد پيرو آن دين شود؟ آيا حكم مرتد بر او جارى نمى شود؟ اگر جارى مى شود، چرا؟ آيا اين فتوا با فتواى به لزوم تحقيق در اصول دين، و عدم جواز تقليد در آن سازگار است؟ اصولا كسى كه مى‌داند، اگر به نتيجه اى غير از دين پدر و مادرش برسد كشته خواهد شد، چگونه مى‌تواند با فكرى آزاد در اصل دين تحقيق كند؟» آيت الله در پاسخ نوشته است: «تحقيق در دين و اعتقاد به يكى از مذاهب، غير از تظاهر به آن است. توضيح اين كه: بر همه واجب است در اصول دين به اندازه توانايى خود تحقيق كنند، و اگر واقعاً بعد از تحقيق كامل و كمك گرفتن از آگاهان، به آيينى غير از آيين اسلام معتقد شوند، معذور هستند; زيرا وظيفه عقلى و شرعى خود را انجام داده، ولى به خطا رفته‌اند. امّا كسى كه قبلا مسلمان بوده، و به عللى دين جديد اختيار كرده، اگر تظاهر كند محكوم به احكام مرتد است; و احكام مرتد در واقع از جمله احكام سياسى اسلام، براى جلوگيرى از نفوذ دشمنان در محيط اسلام، و اغفال و اغواى مردم است.» در سايت آيت‌الله مکارم شيرازی همچنين با اين استفتا در مورد مرتدان و پاسخ آن مواجه مي‌شويم: «اگر شوهر مرتد شود و نه فقط به دين اعتقادى نداشته باشد بلكه عليه آن نيز صحبت كند، حكم زندگى كردن همسرش با او چيست، لازم به ذكر است كه امر به معروف و نهى از منكر نيز در او اثرى نداشته است؟  همسرش بايد از او جدا شود و بر او حرام است و نيازى به طلاق ندارد.» خشونت ديني صدور حکم ارتداد از طرف آيت‌الله‌ها در مورد نويسندگان با حکم آيت‌الله خمينی عليه سلمان رشدی شهرت يافت. نمونه‌ی ديگری که شهرت جهانی پيدا کرد حکم علمای الازهر قاهره در مورد نصر حامد ابوزيد بود. او را به دليل تفسيرش از قرآن مرتد خوانده و در حکمی شبيه به فتوای آيت‌الله مکارم شيرازی، گفتند که همسرش بر او حرام است. مرتد خواندن، اکنون در برخی از کشورهای اسلامی امری عادی است. دو سال پيش آيت الله فاضل لنکرانی، از مراجع قم، دو روزنامه نگار اهل جمهوری آذربايجان را به اتهام توهين به قرآن واجب القتل دانست. اين گونه مظاهر خشونت دينی، موضوع پرسش‌های اکبر گنجی است. او در نقد خود بر ايمان‌گرايی، خواهان خردورزی شده و رواداری را تبليغ مي‌کند. پاسخ آيت الله مکارم شيرازی به انتقاد او از تعصب خشونت‌‌آور، فتوای متعصبانه است. آيت‌الله در مورد منتقدانی چون گنجی معتقد است که «پاسخ به درد آنها نمي‌خورد». ر/ شيعه نيوز، سايت آيت الله مکارم شيرازی، سايت راديو زمانه