۱۰  آوريل ۲۰۰۷

ده سال از رأي تاريخي دادگاه ميکونوس گذشت

در دهمين سالگرد رأي تاريخي دادگاه ميکونوس، روزنامهء «نيويورک تايمز» امروز در مقاله اي به قلم رويا حکاکيان در بخش اصلي عقايد و سردبيري،  نوشت، آنچه به استقرار دموکراسي و حکومت قانون در کشور ما ياري مي رساند به رخ کشيدن زور نظامي نيست بلکه پي گيريِ حقوقيِ ساير قتل هاي مخالفان در اروپا طي سالهاي گذشته است.

ده سال پيش در اين روز، دهم آوريل ۱۹۹۷، دادگاه پروندهء ميکونوس در شهر برلين، که نزديک چهارسال به درازا کشيده بود، سرانجام رأي نهايي خود را صادر کرد. رسيدگی به پروندهء کشتار کافه ميکونوس در سال ۱۹۹۲، که در آن چهار تن از رهبران کُرد توسط مأموران حکومت ايران با ضرب گلوله به قتل رسيده بودند، سروصداي زيادي به پا کرد و در روابط ميان ايران و آلمان بحراني را باعث شد.

طبق رأي دادگاه، مقام رهبري علي خامنه اي، رئيس جمهور وقت علي اکبر هاشمي رفسنجاني، و وزير امورخارجهء وقت علي ولايتي مجرم شناخته شدند. مدتي قبل از آن نيز حکم دستگيري علي فلاحيان وزير اطلاعات وقت صادر شده بود.

خانم رويا حکاکيان نويسندهء ايراني مقيم آمريکا که هم اکنون مشغول نوشتن کتابي دربارهء واقعهء ميکونوس است، با بازماندگان و شاهدان عيني واقعه و کساني که با متهمان تماس داشتند مصاحبه کرده و معتقد است رأي دادگاه ميکونوس، در ايجاد همبستگي ميان اپوزيسيون ايراني و بالابردن آگاهي آنها نسبت به چگونگي عملکرد پروسه هاي حقوقي در کشورهاي دموکراتيک، نقش مهمي  بازي کرد.

رأي دادگاه ميکونوس باعث شد که اکثر کشورهاي عضو اتحاديهء اروپا به مدت چند هفته سفراي خود را از تهران فرابخوانند. انزواي ديپلماتيک ايران و بدنامي هاشمي رفسنجاني، کمک کرد که در انتخابات رياست جمهوري در ايران، نامزد گمنامي به نام محمد خاتمي بتواند اعتماد اکثريت را به دست آورد و از هاشمي جلو بزند. دوران بازگشايي نسبي رياست جمهوري خاتمي، به ويژه سال ۲۰۰۰، باعث افشاگري هاي بسيار از جنايات داخلي شد، از جمله افشاي قتل هاي زنجيره اي و انتشار کتابهاي معروف اکبر گنجي. به عقيدهء خانم حکاکيان، همهء اينها و بحث هاي بعدي در ايران در مورد جامعهء مدني و حکومت قانون در ميان روشنفکران، تا اندازه اي مديون تلاشهاي خستگي ناپذير «برونو يوست» دادستان ، هزاران صفحه از اقراريه ها و شواهد ضبط شده در جريان پي گيري اين پرونده، و سرانجام رأي نهايي دادگاه ميکونوس بوده است.  

در جريان دادگاه ميکونوس، بنا به نوشتهء خانم حکاکيان در نيويورک تايمز، قربانيان رژيم گذشته و رژيم کنوني موفق شدند از نزديک درگير يک پروسهء قانوني شوند و براي نخستين بار باتجريهء مستقيم خود، دريابند که يک دادگاه دموکراتيک چگونه عمل مي کند. اين براي فعالان سياسي آگاهي نويني را به ارمغان آورد. خدمتي که دادگاه ميکونوس به مبارزه در راه دموکراسي در ايران کرد به مراتب بيش از هرگونه زورآزمايي نظامي از سوي دولت هاي غربي بود. رويا حکاکيان نتيجه مي گيرد که پي گيري قانونیِ ساير قتل هاي مخالفان در اروپا، با همياريِ جامعهء بين المللي ، از مؤثرترين کمک ها به مبارزان راه دموکراسي در ايران خواهد بود.            

عبدی کلانتری ــ دويچه وله