|
سوم
مه ۲۰۰۷
بحران
دموکراسي در
ترکيه از نگاه
تحليگران آمريکايي
پس
از آنکه
دادگاه عالي
ترکيه نامزدي
عبدالله گل
براي رياست
جمهوري را
ملغا کرد ،
تعدادی از
روزنامه هاي
مهم آمريکايي
همچون
نيويورک تايمز
و والستريت
جورنال اين
عمل را خلاف
موازين
دموکراتيک
دانستند و از
آن انتقاد کردند.
تحليگران
آمريکايي
اعتقاد دارند «حزب
عدالت و توسعه»
(«آ ک پ» AKP) از
سال ۲۰۰۲
تاکنون در
رونق اقتصادي
ترکيه و گسترش
فضاي دموکراتيک
در اين کشور
نقش مثبتي
ايفا کرده است
و دخالت ارتش
در فرايند
سياسي ترکيه
به دموکراسي
اين کشور آسيب
وارد خواهد
کرد.
کشور
ترکيه يکي از
مهم ترين
متحدان
آمريکا در خاورميانه
محسوب مي شود. ترکيه
عضو پيمان
نظامي
آتلانتيک
شمالي (ناتو) است
و با دولت
اسرائيل
روابط حسنه
دارد. در تمام
دوران جنگ سرد
با اتحاد
شوروي سابق ، ترکيه
در خط مقدم
مبارزات
ضدکمونيستي
در خاورميانه
به نفع غرب بود.
ترکيه در
تسهيل حضور
نظامي آمريکا
در عراق نقش
حياتي بازي
کرده است. مرزهاي
آن با ايران ،
عراق، و سوريه
به آمريکا
اجازه مي دهد
که تحرکات
جنبش هاي
اسلامگرا در
منطقه را از
نزديک زير نظر
داشته باشد. هرنوع
بحران سياسي
که ثبات
داخليِ ترکيه
را متزلزل کند
براي ايالات
متحده نيز
گران تمام
خواهد شد.
در
حال حاضر مقام
رياست جمهوري
که بالاترين مقام
سکولار در
دولت ترکيه
محسوب مي شود
، توسط
پارلمان اين
کشور برگزيده
مي شود. رئيس
جمهور بر ارتش
حکم مي راند و
قضات کشور را
برمي گمارد. رئيس
جمهور حق وتوي
مصوبات مجلس
را هم دارد.
از
زماني که حزب
اسلامي حاکم
برآن شد اين
مقام را نيز
از آن خود
کند، کماليست
هاي
ناسيوناليست
ترکيه که به
طور عمده
طبقات صاحب
امتياز جامعه
را تشکيل مي
دهند، قدرت و
امتيازات
سنتي خود را
در معرض خطر
احساس مي کنند.
ارتش ترکيه
خود را حافظ
ميراث کمال
آتاتورک و دولت
سکولار ترکيه
مي داند. ارتش
از سال ۱۹۶۰
تا کنون، چهار
بار در فرايند
سياسي دخالت
کرده و دولت
هاي منتخب را
برکنار نموده
است.
حزب
اسلامي «آ ک پ» AKP هم
اکنون ۳۵۱
کرسي از ۵۵۰
کرسي پارلمان
را در اختيار
دارد. اين حزب
نمايندهء
اقشار سنتي تر
جامعه است که
در سالهاي
اخير به قدرت
اقتصادي
بيشتري دست
يافته اند و
از دهات و
شهرک ها به
شهرهاي بزرگ
آمده و طبقات
متوسط تازه به
دوران رسيدهء
ترکيه را شکل
مي دهند.
چنانچه
رئيس جمهور
نيز از حزب AKP برگزيده
شود، جنبش
اسلامي ترکيه
به رهبري اين
حزب براي
نخستين بار به
طور صوري و
رسمي بر هر سه
قوهء دولت
تسلط پيدا
خواهد کرد.
روزنامهء
محافظه کار و
بانفوذ
والستريت جورنال
ديروز در دفاع
از حزب
اسلامي
«آ ک پ» نوشت:
«برخلاف باور
سکولاريست ها
که گمان مي
کنند «آ ک پ» برنامه
اي مخفي براي
جاانداختن
اسلام سياسي دارد،
کارنامهء پنج
سالهء اين حزب
در قدرت ، نشان
مي دهد که «آ.کِ.پِ» AKP در
تحکيم بخشيدن
به دموکراسي و
بازارهاي آزاد
به مراتب از
دولت هاي
گذشته بهتر
عمل کرده است.»
والستريت
جورنال در
سرمقاله اش مي
نويسد هرچند
حزب حاکم به
رهبري
رجب طيب
اردوغان قوانيني
اسلامي نظير
قانون ضد
زناکاري را به
تصويب رسانده
و از جنبش
حماس در
فلسطين دفاع
به عمل آورده
است ، اما
خدمات آن به
دموکراسي به
مراتب از
سکولاريست ها
بيشتر بوده و
همين واقعيت،
مشروعيت رجب
طيب اوردوغان
را از ژنرال هاي
ارتش بيشتر مي
کند. به گفتهء
والستريت
جورنال، اين
روزها آيندهء
يک جامعهء
آزاد و
پلوراليست با
بازارهاي آزاد
سرمايه در ترکيه
رقم مي خورد. ارتش
ترکيه نقش مهم
خود را در
مدرنيزه کردن
ترکيه ايفا
کرده است؛
اکنون وقت آن رسيده
که فرايند
سياسي مطابق
با قواعد و
مقررات
دموکراتيک به
اجرا درآيد و
از اين پس
تانکهاي
ارتشي در روندي
که توسط قانون
اساسي ضمانت
شده ، دخالت
نداشته باشند.
عبدی
کلانتری ــ
دويچه وله
|
