۷ دسامبر ۲۰۰۶

گزارش «گروه مطالعهء عراق» و نقش ايران

روز گذشته «گروه مطالعهء عراق» گزارش خود را در آمريکا منتشرکرد. اين گزارش حاوي ارزيابي از وضعيت کنوني عراق و توصيه هاي آن به کاخ سفيد است. يکي از سفارشات اصلي اين گزارش آن است که کابينهء بوش بايد با ايران وارد مذاکرات ديپلماتيک شود. در اين گزارش آمده که «از ميان همسايگان عراق ، ايران بيشترين اهرم هاي نفوذ را دارا است.»

«گروه مطالعهء عراق» که همه ، به ويژه رئيس جمهور آمريکا ، در انتظار نتيجهء کار آن بودند ، ديروز گزارش خودش را به اطلاع مردم و دولت آمريکا رساند. در اين گزارش توصيه هايي چند براي بهبود اوضاع عراق و زمينه چيني براي عقب نشيني ارتش آمريکا از اين کشور به عمل آمده است. از جمله: انتقال واحدهاي رزمي ارتش آمريکا به بخشهاي تعليماتيِ ارتش عراق ؛ شروع دوبارهء روند صلح ميان اسرائيل و فلسطين ؛ و توصيه در مورد ضرورت مذاکرات ديپلماتيک ميان آمريکا با ايران و سوريه. در ميان اين توصيه ها سخني از سازش و مصالحه در قبال برنامهء هسته اي ايران نيست و گفته مي شود که اين مسأله بايد همچنان توسط شوراي امنيت سازمان ملل رفع و رجوع شود.

در گزارش ادعا مي شود که ايران را مي توان از طريق دادن امتيازاتي به همکاري ترغيب کرد تا از حمايت گروههاي نظامي و ميلشياي اسلامي در عراق دست بکشد و به آشتي ميان شيعيان و سنيان کمک برساند. در گزارش گفته مي شود ايران با دادن پول و مهمات به گروههاي شيعي و سني ، نفوذ قابل ملاحظه اي بر رهبران اصلي ِ ديني ـ سياسي نظير عبدالعزيز الحکيم رهبر «شوراي عالي انقلاب اسلامي در عراق» و بريگاد بدر دارد. اين گزارش به نقل از يکي از رهبران سني مي آورد که «در عراق هرسنگي را که از جا تکان بدهيد ، زير آن ايران را خواهيد يافت!»

تحليگر هفته نامهء «نيوزويک» امروز نوشت پيشنهاد مذاکره با ايران به دو دليل واقع بينانه نيست: اول اينکه ايران  از کمک به آمريکا هيچ نفع و نصيبي نمي برد؛ دوم، به احتمال زياد نفوذ ايران به مراتب کمتر از آن چيزي است که گمان مي رود. ارزيابي «گروه مطالعهء عراق» آن است که اگر بي ثباتي در عراق دامن بگسترد ، به ايران هم سرايت مي کند و با هجوم مهاجران به آنسوي مرزها هرج و مرج و درگيري هاي قومي و ديني به داخل ايران کشيده مي شود و امنيت ملي آن را به خطر مي اندازد. اگر واشنگتن  به ايران قول عضويت در سازمان تجارت جهاني را بدهد و ضمانت کند که در صدد تغيير رژيم در اين کشور نيست بلکه فقط اصلاحات را مطلوب مي داند ، آنگاه حکومت ايران دست همکاري را مي فشرد.

نيوزويک به نقل از يکي از کارشناسان خاورميانه در «مرکز مطالعات استراتژيک و بين المللي» مي نويسد اين ارزيابي اکنون ديگر صادق نيست زيرا ايران با درآمد بالاي نفتي نيازي به اميتازات اقتصادي ندارد و ترجيح مي دهد آمريکا با سرشکستگي از عراق بيرون رانده شود تا آنکه از طريق همکاري ايران ، راه محترمانه اي براي خروج پيدا کند.

تحليلگران محافظه کار در «انستيتوي مطالعات خاور نزديک» نيز برآنند که حتا اگر ايران بخواهد از شدت بي ثباتي در عراق بکاهد ، با توجه به اينکه ميلشياهاي اسلامي اکنون خود به منابع مالي و تسليحاتي مستقلي دست يافته اند ، آنها چندان خود را مقيد به پيروي از ايران نخواهند کرد. از جمله مقتدا صدر رهبر ارتش مهدي که از تهران فرمان نمي گيرد.

در گزارش گروه مطالعهء عراق اظهار خوش بيني شده که همانطور که در گذشته در جنگ افغانستان براي سرنگوني طالبان ، ميان ايران و آمريکا همکاري صورت گرفت ، همان مدل را مي توان در عراق نيز به کار گرفت.  از سوي ديگر، اگر ايران عدم همکاري را پيشه کند، به نظر نويسندگان اين گزارش ، در پهنهء جهان منزوي مي شود و با اين کار راههاي مذاکرات مستقيم احتمالي با ايالات متحده را در آينده ، بر سر موضوعات وسيع تر ديگر،  مسدود خواهد کرد.

عبدي کلانتري ـ براي بخش فارسي صداي آلمان