زنان آمريکايی در قضاوت و در سياست

عبدی کلانتری

 آخرين تحولات در ارتباط با مطلب زير:

خانم ساندرا دِی اوکانر ــ نخستين قاضیِ زنِ دادگاه عالیِ آمريکاــ در تاريخ يکمِ جولای ۲۰۰۵، در هفتاد و پنج سالگی استعفای خود را   اعلام کرد. رييس جمهور جورج بوش بايد برای مقام او نامزدِ ديگری را به کنگرهء آمريکا معرفی کند.

قاضیِ ارشدِ دادگاهِ عالی، ويليام رِنکويست در هشتاد و يک سالگی درگذشت. او سی و سه سال عضو دادگاهِ عالی بود. قاضی جان رابرتز (پنجاه ساله) در سال ۲۰۰۵ جانشين او شد.

۱- دو زن در بالاترين مقام های قضايی و حقوقی آمريکا

 چند روز پيش يکی از مفسران روزنامهء مهمِ  واشنگتن پست (ديويد برودر) نوشت در آمريکا  بانفودترين فرد رييس جمهور نيست بلکه زنی است به نام ساندرا دِی اوکانر. در اين گفته حقيقتی نهفته است.

خانم اوکانر قاضی ارشد و عضو دادگاه عالیِ آمريکاست. اين دادگاه بالاترين مرجع قضايی در سراسر آمريکاست. در مجموع نه عضو دارد. تعبير نهايی قانون اساسی به عهدهء اين گروه نه نفره است و تمام احکامی که در دادگاههای ايالتی يا فدرال مورد استيناف قرار می گيرند، سرانجام با حکمِ نهايی اين شورا حل وفصل می شوند. رای خانم اوکانر از اين لحاظ اهميت دارد که غالب اوقات هشت عضو ديگر رأی شان به تساوی ميان جناح راست و چپ، چهار به چهار، تقسيم می شود و تنها رای پيش بينی ناپذيرِ خانم اوکانر است که اين توازن را به هم می زند.

رييس جمهور جرج بوش و طرفدارانش می خواستندقوانين تساوی خواهانهء مدافع اقليت ها (Affirmative Action) را الغا کنند. رأی خانم اوکانر جلوی اين کار را گرفت. طرفدارن بوش و محافظه کارانِ کنگره می خواستند قوانين موجودِضد همجنس خواهی به نام «قوانين ضدِ سادومی»(Anti-sodomy) را پابرجا نگهدارند. رأی خانم اوکانر اين قوانين را ملغا کرد. در دهها مورد ديگر، رأی نهايیِ خانم اوکانر به تصويب قوانينی منجر شد که حتا اعضای سنا و مجلس نمايندگان نيز قادر به تغيير آن نيستند. خانم اوکانر اکنون هفتاد و سه سال دارد و نزديک يک ربع قرن است که عضو شورای عالی قضايی است. زن ديگرعضو شورا  خانم قاضی روت گينزبرگ است که هفتادسال دارد و ازسال هزارونهصد و نود وسه عضو دادگاه عالی است.  «انجمن ملی قاضيان زن»  (The National Association of Women Judges )در آمريکا تخمين می زند که در سال دوهزارو دو تعداد سه هزار قاضیِ زن در آمريکا به کار مشغول بوده اند. هفتهء پيش بيست و پنجمين کنفرانس سالانهء اين انجمن در شهر واشنگتن دی سی برگزار شد. از هدفهای اين انجمن يکی از ميان بردن تبعيض در انتخاب قضات دادگستری براساس جنسيت آنهاست.  

هنگامی که يک زن ايرانیِ حقوق دان و قاضی سابق دادگستری جايزهء صلح نوبل امسال را به خود اختصاص داد و  همهء جهان را به تحسين واداشت، در کشور خودش مقاماتِ دولتی شايستگی او را برای دريافت اين پاداش چندان جدی نگرفتند.  حتا رييس جمهور آن کشور (آقای خاتمی)که داعيهء برابری خواهی دارد نگفت چرا اين زن نبايد مقام اش را که به زور از او گرفته شده، يعنی قضاوت دادگستری، بازپس بگيرد. در عوض، اين مقاماتِ بلندپايهء سياسی و دينی گفتند که منافع سياسی غرب حکم اين جايزه را ديکته کرده است. نزديک يک ربع قرن است که در ايران زنانِ حقوق دان، حق قضاوت حتا در يک دادگاه پايين رتبه را هم ندارند چه برسد به شورای عالی قضايی! بسياری از مردم می پرسند اين حکم را کدام منافع سياسی ديکته کرده است؟           نوامبر۲۰۰۳

۲- زنان آمريکايی در سياست

هفتهء پيش ــ در نوامبر۲۰۰۳ــ رسانه های آمريکايی خبر پيروزیِ يک زن را در انتخابات فرمانداری ايالت لوييزيانای آمريکا اعلام کردند. اين خبر اما تحت الشعاعِ خبر انتخابات ديگری قرار گرفت که در کاليفرنيا روی داد و در آن هنرپيشهء هاليوودی آرنولد شواتزنگر اين بالاترين مقام را در حکومت ايالت کاليفرنيا به چنگ آورد.

ايالت لوييزيانا، که معروف ترين شهر آن نيواورلينز  (يا نيواورلئان) است، از جمله ايالت های محافظه کارِ آمريکا است که از آنها زير عنوان «ايالت های اعماقِ جنوب» (Deep South ) نام برده می شود.  اين ايالت ها در تاريخ آمريکا به هنگام جنگ های داخلی مدافع نظام برده داری بوده اند. در فرهنگ عوام و در ادبيات مردم پسند و رُمانهای جيبی، لوييزيانا به نحوی ترسيم می شود  که در آن مقامات حکومتی فاسد و خطرناک اند و پنهانی با سرانِ نژاد پرستِ سازمان «کوکلز کلان» بند و بست دارند.  اين تصوير چندان بی ارتباط با واقعيـت نيست و پيش آمده است که حتا اعضای سابق تشکيلاتِ نژادگرای کوکلزکلان هم در انتخابات شرکت کرده اند! شهرت نيواورلئان همينطور به موسيقی جاز سياهان فقير و فرهنگ فرانسویِ اقليت های «کی جون» (Cajun ) و مراسم مذهبیِ شبه جادوباورانهء آنهاست که رقص های خلسه آور و قربانی کردن حيوانات از ضمايم آنهاست.

هفتهء پيش، پس از ۱۳۰ سال حکومتِ مردان سفيد پوست بر اين ايالت، زنی شصت ساله از حزب دموکرات به نام کاتلين بلانکو، که از لحاظ نژادی وابسته به اقليت «کی جون» است، توانست به فرمانداری برگزيده شود.  بيشترين تعداد رأی را او از سوی زنان و اقليت های سياهپوست و «کی جون» دريافت کرد.

خانم بلانکو نوزدهمين زنی است که در تاريخ آمريکا به مقام فرمانداریِ ايالت می رسد. نقش زنان در سياست، و نيز در زمينهء قانونگذاری، در آمريکا، در سالهای اخير رو به افزايش گذاشته است. در حيطهء قانونگذاری، يا «قوهء مقننه»، در مجلس سنای آمريکا که صد عضو دارد، هم اکنون چهارده سناتور زن و در مجلس نمايندگان ۵۹ نمايندهء زن حضور دارند.  از اين ميان ۱۸ نفر سياهپوست اند.

در سطوح ايالتی، آمار سال ۲۰۰۳ نشان می دهد که بيش از ۲۲ درصد قانونگذاران ايالتی زن بوده اند.  در حيطهء قضاوت، يا «قوهء قضاييه»، در آمريکا نزديک به سه هزار قاضی زن وجود دارد؛ از جمله در بالاترين مرجع قضايی کشور که دادگاه عالی باشد دو زن عضويت دارند. 

شهرت سينمايی آرنولد شواتزنگر باعث شد که رسانه های جهان، از جمله در ايران، بيشتر دربارهء انتخابات کاليفرنيا قلم فرسايی کنند. روزنامه های ايرانی نيز گزارش های مفصلی دربارهء ورود او به عرصهء سياست داشتند در حاليکه هيچ اشاره ای به انتخابات لوييزيانا و فرماندارِ زن آن نشد.  در کشوری که مقاماتش مدام از «بی بند باری» در غرب شکوه دارند و آمريکا را متهم می کنند که از زنان استفادهء «ابزاری» می کند و آنها فقط تصويرگر سکس و وسيلهء لذت اند، حضور زنان آمريکايی در پهنه های سياست يا قضاوت همواره با سکوت برگزار می شود.

عبدی کلانتری - ۲۱ نوامبر۲۰۰۳

خانم ساندرا دِی اوکانر ــ نخستين قاضیِ زنِ دادگاه عالیِ آمريکاــ در تاريخ يکمِ جولای ۲۰۰۵، در هفتاد و پنج سالگی استعفای خود را   اعلام کرد.