|
شعر
حماسي
گئورگ
ويلهلم
فريدريش هگل
ترجمه
وتلخيص از يدالله
موقن
يادداشت
مترجم
زيبايي
شناسي جزو
درسهايي بوده
كه هگل در دانشگاه
تدريس
ميكرده است.
پس از مرگ هگل مجموعهء
اين
درسها را هوتو
از روي
يادداشتهاي هگل
ونيز
يادداشتهاي
دانشجويان وي
ويرايش كرد و
در سه جلد جزو
مجموعه آثار
هگل به سال ۱۸۳۵
به چاپ رساند.
البته هگل
پيشتر، در
اواخر كتاب پديدارشناسي
روح ونيز دردايره
المعارف علوم
فلسفي: فلسفه
روح بندهاي ۵۵۶
تا ۵۶۳ به
اختصار دربارۀ فلسفهء
هنر سخن گفته
بود. اما در
درسهاي خود
دربارۀ
زيباشناسي
مشروحتر و
ملموستر سخن گفته
است ونظر خويش
را با مثالهاي
متعدد و متنوع
از آثار هنري
مصريان، هنديان،
ايرانيان
و يونانيان
مستدل تر كرده
است.هدف نظام
فلسفي هگل فقط
اين نبودكه در
كنار علم جايي
شايسته براي
تاريخ به دست
آورد بلكه
تحقق و بيان
واقعي هر گونه
شناختي رادر
تاريخ ميديد.
بر پايه همين
اعتقاد هگل
هنر را به سه
نوع اساسي بخش
ميكند:۱)
سمبليك؛ ۲)
كلاسيك؛ ۳)
رمانتيك. او
با اعتراف به
اينكه
ميتوان معنا
را از اثر
هنري جدا كرد،
ناگزير
ميشود نتيجه
بگيرد كه هنر
غير ضروري و
زائد است.
مثلاً او
معتقد است كه
محتواي هنر رمانتيك
تعاليم مسيحي
است؛ ولي چون
اين تعاليم
مستقل از آثار
هنري نيز وجود
دارند پس بيان
آنها به وسيلهء
هنر غير ضروري
و زائد است. اما
بر عكس شعر
وهنر يوناني
انديشهاي را
ارائه
نميدهند كه
قبلاً به صورت
انتزاعي يا در
قالب تعليم
ديني بيان شده
باشد، .
شاعران
يوناني آنچه
را از درونشان
ميجوشيد، بيان
كرده اند. از
اين رو فقط
هنر يوناني
اصيل است؛ و
به دنبال آن، هگل
نتيجه
ميگيرد كه
عصر هنر به سر
آمده است؛« به
نظر ما هنر
چيزي است
متعلق به
دوران گذشته»
گرچه
درسهاي هگل
درباره
زيبايي شناسي
به آثار
فيلسوفان
زيبايي شناس و
مورخان هنر و
منتقدان پيش
از او
و
معاصر او
وابسته است، با
اين وصف هگل
فقط بر اساس
پژوهشهاي
مستقل خويش
درباره آثار
هنري داوري مي
كند.
هگل تحقق هر
نوع هنري را
وابسته به
شرايط تاريخي
خاص ميداند.
مثلاً براي
سرايش شعر
حماسي، شرايط
تاريخي
ويژهاي قائل
است. ولي اگر
آن شرايط به
تماميموجود
نباشند، شعري كه
آفريده
ميشود ديگر
به معناي اخص
حماسي نيست.
در مقالهء بعدي«
لوكاچ و
حماسه»، خواهيم
ديدكه هگل بر پايهء
همين نظر
دربارۀ شاهنامهء
فردوسي
داوري ميكند
و نيز خواهيم
ديدكه چگونه
لوكاچ در كتاب
خود تئوري
رمان، در به
كار بردن روش
تاريخگرايي در
قلمرو مقولات
زيبايي شناسي
حتي از هگل
فراتر ميرود.
مقالهء زير
تلخيص و ترجمهء
بخش «شعر
حماسي» از
مجموعه
درسهاي هگل
است.
G. W. Hegel, Werke, (Suhrkamp
Verlag ,1970 ) Bd. 15 , S. 325-95.
و ترجمهء
انگليسي آن با
مشخصات زير :
G. W. Hegel, Aesthetics
( Translated by T. M. Knox , Oxford U. P. ,1975) pp.1040-90
|
